Domaine Jean Fournier, Marsannay “Les Longeroies” 2013

DSC_0128

Rode Bourgogne is allerminst een evidente wijn voor de doorsnee wijnconsument. Daar zijn verschillende redenen voor. De druif, om te beginnen. Terwijl zijn Bourgondische zus chardonnay eerder een allemansvriend is, heeft pinot noir een eigenzinnig, wat weerbarstig karakter. Hij gedijt op niet veel plaatsen in de wereld, en als men het toch buiten die paar bevoorrechte zones probeert, levert dat vaak weinig soeps op. Hij heeft een dunne schil, wat hem gevoelig maakt voor ziektes allerhande, en waardoor hij er ook wat bleekjes uitziet in het glas – niet-ingewijden verwachten ongetwijfeld maar een flauw brouwsel bij het aanschouwen ervan. Hij heeft, kortom, niet die onmiddellijke “no nonsense”-charme van een Bordeaux. De tweede reden voor de mindere populariteit betreft de streek. Bourgogne is erg ingewikkeld, met een immens versnipperde wijngaardstructuur en bijna dubbel zoveel oorsprongsbenamingen als Bordeaux. Tot slot, en niet onbelangrijk: de prijzen van écht goede Bourgogne swingen de pan uit. Als je in de gereputeerde dorpen en bij goede producenten gaat zoeken, dan is het schier onmogelijk om iets onder de 25 euro te vinden, om nog maar te zwijgen over het andere einde van het spectrum.

Voor liefhebbers van pinot noir die geen vet gespijsde portefeuille hebben maar toch in Bourgogne willen blijven, zit er maar één ding op: op zoek gaan naar de verborgen juweeltjes. De wijn die ik vandaag bespreek is er zo eentje. We bevinden ons in Marsannay-la-Côte, in het noorden van de “Côte d’Or”, de heuvelrug die enkele van de beroemdste wijnen ter wereld voortbrengt. Marsannay behoort tot de Côte de Nuits (genoemd naar het dorp Nuits-St-Georges), waar vooral rode wijn wordt gemaakt – al bestaat de AOP Marsannay zowel in wit, rood als rosé. Les Longeroies is een van de beste “climats” in Marsannay, en geeft (in de handen van een getalenteerd wijnmaker) diepe, volle wijnen met veel structuur en intensiteit.

Dat is hier niet anders. Ik proefde de wijn blind en neigde heel even de piste Bourgogne te verlaten, maar deed dat uiteindelijk niet: ondanks de kracht en concentratie die van deze wijn uitgaat, blijft hij de typische lichtvoetigheid van goede pinot hebben. Puur donker kersenfruit, kruidnagel en een hint van kaneel, samen met wat toast in de neus. In de mond is hij van een merkwaardige intensiteit, maar zonder ook maar een moment te vermoeien, met stevige, rijpe tannines die, in combinatie met de zuren, een grote toekomst laten vermoeden. Een meesterlijke balans tussen kracht en elegantie.

Deze fles evenaart moeiteloos de kwaliteit van een zeer goede Gevrey-Chambertin, misschien zelfs van een premier cru uit dat dorp. Wie niet op de grote namen kickt, moet deze wijn absoluut eens proberen. Het Franse wijntijdschrift La Revue du vin de France deelt die mening, en gaf een “coup de coeur” aan deze Marsannay.

Af en toe kom je bij het proeven een wijn tegen die je iets doet. Wijn die je weliswaar objectief als goed gemaakt kunt beschrijven (perfecte balans, rijpe tannines, puur fruit), maar die deze formele eigenschappen overstijgt en een stukje van een andere wereld in zich lijkt te dragen. Voor mij voldeed deze Marsannay aan dat criterium. En 24 euro voor een beetje transcendentie wil ik af en toe wel betalen (YOLO, en het leven is te kort om slechte wijn te drinken, enz. enz.).

Te koop bij Wijnen Sanders voor €24

Château de la Cour au Berruyer 2014 – chenin blanc

The Loire valley is indisputably part of the great French wine heritage, and home to what is probably the most diverse range of wines in France. From crisp, lean whites, over sparkling wines (even red ones!), dry and less dry rosés, fruity or full-bodied and ageworthy reds, to sweet wines with noble rot: Loire has it all.

Among the many white grape varieties used, one stands out in particular: chenin blanc. A somewhat recalcitrant grape, not as obviously and immediately charming as its neighbour sauvignon blanc, but – when handled properly – able to deliver tremendous wines, bot in still, sparkling and sweet versions.

The wine discussed here comes from Azay le Rideau (a name which for many readers will ring a bell – it is also one of the great Loire castles), a geographical indication under the broad AOP “Touraine” (meaning the region around Tours). Indeed, in the last decades, the region has put some effort in identifying and structuring its different types of terroir, hence this more fine-grained distinction within the vast AOP Touraine. Little change as to the grape variety for the whites though: chenin still rules.

This (organic) wine has a medium lemon color, and its fresh, reasonably intense nose is built on citrus fruit and green apple, with a distinct saline note. It is obviously still very youthful. Expectations are confirmed on the palate: tense and vivid, with some herbaceaous and spicy notes coming into play; a very lean style (only 11,5% alcohol!), perhaps lacking some concentration. Medium finish. A good effort from this Loire estate. It paired magnificently with a piece of young goat cheese.

Bought at Titulus Pictus – cave à vins et épicerie fine, Chaussée de Wavre 167A, Ixelles, for €11

 

Grape varieties: ABC or alfa to omega?

A recent Facebook exchange with fellow blogger Peter Kupers sparked some thoughts. The exchange was about fer servadou, a grape variety native to the South-West of France, that also goes by the names of “mansois”, “braucol” and “pinenc”, depending on the region and AOP. Peter called it an “obscure” variety, to which I reacted that “obscure” was hardly the word for a variety that is well enshrined in at least a handful of AOPs (Gaillac, Marcillac, Madiran, to name the most important ones). I had to admit, though, that there are only a few hundred hectares planted with fer servadou, which, in a country with over 750.000 HA of vines is indeed rather insignificant. This website lists it as a “modest” varietal (a term that I much prefer to “obscure”, in any case).

This brought me to the question of (grape) diversity in the wine world, and whether wine drinkers care about it at all. Peter’s point was that your average wine consumer has almost certainly never heard of fer servadou, and would most likely favour a bottle of good old cabernet sauvignon when faced with the choice.

Bars and supermarkets obviously tend to reflect this situation. At a small new year’s gathering with colleagues this week, the wine choice in the pub we went to was unsurprisingly limited to two whites and two reds.  Sauvignon blanc and chardonnay for the whites, merlot and cabernet sauvignon for the reds…

Grape-hc-cConsidering that the authoritative book “Wine Grapes” (Robinson-Harding-Vouillamoz) lists over 1.300 varieties, from international stars to little-known indigenous grapes, the poverty of the offer is in some sense remarkable. It therefore comes as no surprise that there are dissident voices. The most famous one, alluded to in the title of this post, is the US-based “Anything But Chardonnay” movement, reacting against the lake of dull, uninteresting chardonnay wine that was flooding the American market. However, the proposed alternatives are hardly mind-blowing either: “Anything but Chardonnay emphasizes other viable choices to expand the selection of white wines, especially in the summer, including: Sauvignon Blanc,Riesling, Pinot Grigio (Pinot Gris), Chenin Blanc, Viognier, among others“.

An interesting and funny initiative that I recently came across is the Wine Century Club. Membership of this club is only possible if you solemnly pledge to have tasted at least a hundred different grape varieties (in fermented form, that is, and either as a monovarietal or in a blend) – the sole punishment for lying about this being the wrath of Bacchus himself. I checked for myself (what did you expect?) and ended up just short of 200… which means that even for a regular and relatively curious taster like myself, there remains a bewildering range of grapes that I have not tasted and probably never will taste – Italy alone has over 300 native varieties! Moreover, looking at my private cellar, I confess I do not always practice what I preach: the usual suspects tend to dominate…

The question is how much of a problem that is. One could look at it from another perspective, and hypothesize that if certain grapes are overlooked, there may well be a good reason for it. Maybe we’re not missing out on much. Do they really have such a unique taste profile? Besides, terroir and vinification ensure a lot of diversity, even with a limited variation in grapes. To take the example of Chardonnay: not only does it vary enormously according to soil and climate, but the winemaker’s choices can produce anything between a crisp, mineral Chablis-style and a bold, fat and oaked style – which has led some to the conclusion that the ABC era is over.

On the other hand, the search for “forgotten” grapes is interesting in its own right, as part of the movement towards more food diversity and “slow food” (think of the forgotten vegetables that are reappearing these days), and we should not let mass market imperatives drive our taste. This being said, the quest could even prove to be an economically useful one, bearing in mind the by now undeniable reality of climate change: varieties that were grubbed up before because they ripened too late or had low sugar content, are being rediscovered. Petit verdot is a point in case in Bordeaux. Likewise, Torres is reviving indigenous varieties in Spain to anticipate rising temperatures. One wonders what regions like Burgundy, which is largely based on two monovarietals, will do when it gets hotter…

As with all things living, diversity is the best option we have, and we should cultivate it as much as we can. But, as wine lovers, we should also not despair about what we will most likely miss out on, or feel guilty when we enjoy the odd glass of chardonnay or riesling (apologies to fierce fanatics of the latter for putting these two on the same line).  Cheers!